3. Aktywne poszukiwanie pracy

3.1. Źródła informacji o wolnych miejscach pracy

Aktywne poszukiwanie pracy to proces, który wymaga dużego zaangażowania z Twojej strony. To ciągła analiza rynku pracy, swoich możliwości i predyspozycji, to wychodzenie naprzeciw ofertom pracy, ale również tworzenie własnej oferty. Musisz sobie uświadomić, że zgłoszenie się do urzędu pracy i bierne oczekiwanie na propozycje lub też odpowiadanie jedynie na anonse zawarte w gazetach, to naprawdę plan minimum osoby poszukującej pracy.

Aktywne poszukiwanie pracy

  1. Analiza swoich umiejętności, kwalifikacji i predyspozycji.
  2. Analiza rynku pracy (lokalnego, regionalnego, ogólnopolskiego, europejskiego).
  3. Ustalenie źródeł informacji o potencjalnych ofertach pracy.
  4. Kontakty z instytucjami pośredniczącymi na rynku pracy.
  5. Przygotowanie potrzebnych dokumentów (aplikacja).
  6. Kontakty z pracodawcami (przedstawianie swojej oferty, rozmowy).

Gdzie możesz znaleźć oferty wolnych stanowisk pracy? Po pierwsze, pracodawcy chętnie zamieszczają oferty w lokalnej prasie codziennej, gdyż jest to najszybszy sposób dotarcia do potencjalnych kandydatów (Echo Dnia, Słowo Ludu, Anonse). W przypadku gazet o zasięgu ogólnopolskim najbardziej popularnym dziennikiem, w którym umieszczane są ogłoszenia o pracę, jest Gazeta Wyborcza i jej poniedziałkowy dodatek Praca, ale również Super Express i Rzeczpospolita. Proponowane oferty dotyczą głównie stanowisk specjalistów, handlowców w firmach ogólnopolskich. Poszukując pracowników o wysokich kwalifikacjach pracodawcy umieszczają również swoje oferty w prasie branżowej.

Innym medium, w którym możesz znaleźć oferty pracy, jest radio. Rozgłośnie lokalne (np. Polskie Radio Kielce S.A. – Radiowa Giełda Pracy) prowadzą specjalne audycje, z których pracodawcy chętnie korzystają z uwagi na bezpłatne pośrednictwo. Często również tworzą własne strony internetowe i poprzez specjalne linki kierują do ofert pracy. Rozgłośnie lokalne emitują zresztą nie tylko ogłoszenia pracodawców, ale niejednokrotnie również umożliwiają swoim słuchaczom bezpłatne zamieszczanie własnych ogłoszeń.

Nowe możliwości dla poszukujących pracy otwiera Internet. Standardowe ogłoszenia o pracę znajdziesz między innymi w takich portalach jak :

Jeszcze innym sposobem jest poszukiwanie ogłoszeń w serwisach firm rekrutacyjnych (np. www.brk.pl, www.ipk.pl), w serwisach konkretnych firm w dziale Praca lub też w grupach dyskusyjnych (np. pl.praca.oferowana, pl.praca.dyskusje, pl.praca.szukana).

Miejscem rekrutacji wysoko wykwalifikowanej kadry są szkoły i uczelnie. Odbywa się to głównie poprzez:

Nie można również zapominać o urzędach pracy, a w szczególności powiatowych urzędach pracy, do których również pracodawcy kierują swoje oferty. Zgłoszenia wolnych miejsc pracy, którymi dysponują urzędy, mają charakter otwarty, to znaczy mogą z nich korzystać nie tylko osoby o statusie bezrobotnego. Urzędy pracy zamieszczają ogłoszenia na tablicach informacyjnych w swoich budynkach, podają je na stronach internetowych oraz czasami drukują w gazetach (np. Powiatowy Urząd Pracy w Kielcach zamieszcza wybrane ogłoszenia w Anonsach i Słowie Ludu).

Wreszcie informacje o wolnych stanowiskach pracy posiadają agencje pośredniczące (możesz się spotkać z innymi określeniami, np. agencje human relations, agencje typu head-hunter, biura pośrednictwa pracy). Są to firmy wyspecjalizowane w pośredniczeniu na rynku pracy; musisz jednak zdawać sobie sprawę, że czasami pobierają opłatę za swoje usługi.

Kilka porad dotyczących zdobywania informacji o wolnych miejscach:

Zazwyczaj ogłoszenia o wolnych stanowiskach pracy zawierają informacje, takie jak: nazwa firmy, nazwa stanowiska do obsadzenia, krótki opis zadań, z którymi potencjalny kandydat będzie miał do czynienia, a także wymagania i oczekiwania pracodawcy. Czasami dopełnieniem ogłoszenia jest oferta, czyli proponowane warunki zatrudnienia, na przykład rodzaj umowy, wynagrodzenie, inne zachęty materialne (samochód, telefon służbowy, itp.). Ogłoszenie zawiera również zaproszenie do kontaktu i informacje kiedy, w jaki sposób oraz gdzie należy przesłać aplikację (tradycyjnie, e-mailem, złożyć w biurze podawczym gazety, w której ogłoszenie się ukazało, przynieść do firmy). Ważne jest również abyś zwrócił uwagę do kiedy możesz przesyłać dokumenty (na przykład formuła - w ciągu 14 dni od ukazania się ogłoszenia), zwykle bowiem po upływie wskazanego terminu aplikacje są automatycznie odrzucane. Ogłoszenia, na które będziesz odpowiadał, przestudiuj bardzo dokładnie, dlatego że Twoja aplikacja będzie odpowiedzią na nie.

3.2. Przygotowywanie dokumentów aplikacyjnych

Wyrażenie - proces ubiegania się o pracę, brzmi poważnie. I tak w istocie jest. Proces - bo jest to ciąg czynności, których prawidłowe wykonanie i tak nie gwarantuje powodzenia. Tego musisz być świadomy. Z pewnością jednak prawidłowe podejście do poszczególnych faz ubiegania się o pracę przybliży Cię do sukcesu.

Pewnie wiesz, że pierwszym kluczem do drzwi pracodawcy jest życiorys. Zwykło się uważać, że jest on potrzebny tylko w pierwszym etapie poszukiwania pracy, jako element tzw. aplikacji (czyli zestawu dokumentów, które należy przedłożyć pracodawcy ubiegając się o pracę). Jednakże szukając pracy nie powinieneś wychodzić z domu bez swojego curriculum vitae. Nigdy bowiem nie wiesz, kiedy trafi się tzw. okazja, czyli szansa na zatrudnienie.

Jest kilka czynników decydujących o powodzeniu Twojego resume (inne określenie cv), o których należy koniecznie pamiętać przystępując do jego pisania. Często bowiem jest tak, że o jedno stanowisko rywalizuje kilkaset osób. Myślisz, że przesadzam? Przekonają Cię zapewne następujące dane: na jedną ofertę pracy w PUP w Kielcach średnio przypadało w 2003 r. 91 osób, które spełniały formalne wymogi określone przez pracodawcę. Przypomnij sobie również ilu kandydatów przypada średnio na jedno miejsce stażysty w Komisji Europejskiej, a uzyskasz prawidłowy obraz problemu. Czytanie przez pracodawcę kilkuset cv aplikantów stanowi zatem swoiste sito, co oznacza, że albo wchodzisz do gry, albo z niej wypadasz. Ale zacznijmy od początku ...

Generalnie istnieją dwa podstawowe typy curriculum vitae:

1) chronologiczne, które - jak nietrudno się domyślić - przedstawia listę zajmowanych stanowisk i ukończonych szkół, w porządku odwrotnie chronologicznym;

2) funkcjonalne, które kładzie nacisk na Twoje dotychczasowe doświadczenie, osiągnięcia, czy rezultaty.

Czasami możesz być poproszony o przedstawienie tzw. resume francuskiego, co oznacza, że nie musisz przejmować się jego strukturą, ale obowiązkowe jest jego odręczne napisanie. Wymóg napisania życiorysu w stylu francuskim należy do rzadkości i dotyczy zwykle ofert pracy na wyższe stanowiska menedżerskie. Jeszcze inne typy cv to: życiorys ukierunkowany (powinien zawierać szczegółowe informacje dotyczące konkretnej dziedziny doświadczeń zawodowych kandydata) i życiorys twórczy (stosowany jedynie w aplikacjach na stanowiska takie jak: piarowiec, specjalista ds. reklamy).

Właściwe przygotowany życiorys powinien składać się z pięciu podstawowych części, a każda z nich powinna być zawarta w osobnym akapicie:

1) dane osobowe - pisanie cv zaczyna się od podania imienia, nazwiska, adresu, e-maila oraz numeru telefonu kontaktowego;

2) wykształcenie - osiągnięte stopnie zawodowe lub naukowe powinny być umieszczone w porządku odwrotnie chronologicznym, przy czym nie podaje się nigdy szkoły podstawowej; informując o stopniach i tytułach oraz ukończonych szkołach nie używaj skrótów;

3) doświadczenie zawodowe - rodzaje wykonywanej pracy, czy zajmowane stanowiska - wraz z datami - również należy podać w odwróconym porządku chronologicznym; przedstawiając swoje osiągnięcia staraj się je konkretyzować, np. zwiększenie sprzedaży w 2004 r. o 20%;

4) dodatkowe umiejętności i kwalifikacje - w tej części nie chodzi o to, by wymienić wszystkie kursy, szkolenia, które ukończyłeś bądź certyfikaty, które posiadasz; przedstawiasz jedynie te, które uczynią twoją osobę bardziej atrakcyjną w oczach pracodawcy; oczywiście znajomość języka obcego, posiadanie prawa jazdy, czy umiejętność obsługi komputera są generalnie zawsze mile widziane u kandydata; w tej części należy również pamiętać o skonkretyzowaniu podawanych informacji, np. znajomość obsługi komputera w zakresie programów graficznych, znajomość języka niemieckiego w stopniu umożliwiającym komunikację; wskazane jest poparcie podawanych informacji dokumentami, np. certyfikatami, czy świadectwami;

5) zainteresowania i referencje - ta część sprawia zwykle najwięcej trudności piszącemu, chociaż z pozoru wydaje się to najprostsze; obowiązuje zasada, że zainteresowania powinny być raczej neutralne, bądź powiązane w jakimś stopniu ze stanowiskiem, o które kandydat się ubiega; np. jeżeli aplikacja dotyczy stanowiska pracownika Gminnego Ośrodka Kultury docenione będą z pewnością zainteresowania sztuką, literaturą, muzyką; należy jednak pamiętać, by nie podawać informacji nieprawdziwych; co się tyczy referencji panuje niepisana zasada - nie podawaj żadnych, chyba że o to proszą; napisz po prostu - referencje na życzenie).

Respektowanie zaleceń dotyczących właściwej struktury i treści curriculum vitae jest bardzo ważne, ale musisz pamiętać, że o tym, czy znajdziesz się wśród osób, do których zostanie wysłane zawiadomienie typu - Z przykrością informuję ..., czy też - Miło mi powiadomić ..., może zadecydować estetyka Twojego dokumentu. Tak więc przejrzystość, klarowność, umiarkowana indywidualizacja – są to atrybuty, którymi powinno cechować się twoje cv. Ważne są również takie elementy, jak dobrej jakości papier, czy druk (pisząc cv należy korzystać z komputerowego edytora tekstów chyba, że pracodawca wyraźnie zażyczył sobie życiorysu typu francuskiego). Nie staraj się również stworzyć jednego, idealnego cv. Zawsze bowiem piszemy cv pod konkretne ogłoszenie, do określonego pracodawcy. Osoby, które czytają dokumenty aplikacyjne intuicyjnie wręcz wyczuwają tzw. watę słowną, jak również życiorysy pisane „na wszystkie okazje”. Obok znajdziesz przykład życiorysu chronologicznego, który być może stanie się dla Ciebie inspiracją przy tworzeniu własnego. Warto również wiedzieć, że pisząc cv możesz skorzystać z kreatora życiorysów, zawartego w programie Microsoft Word.

Tak może wyglądać życiorys składany polskiemu pracodawcy. Coraz częściej jednak wymaga się tzw. cv europejskiego. Ma ono oczywiście zastosowanie w przypadku, gdy ubiegasz się o pracę w innych krajach Unii Europejskiej lub też w firmach z kapitałem zagranicznym, które działają na rynkach międzynarodowych. Wzór takiego cv, wraz z polskim tłumaczeniem, zamieszczam na następnych stronach. Możesz je również pobrać ze stron www.jober.pl lub stron Europejskiego Biura Doboru Personelu EPSO: www.cedefop.ue.int/transparency/cv.asp (zawiera 13 wersji językowych).

Jeśli napisałeś już swoje resume upewnij się jeszcze raz, czy na pewno stosowałeś się do poniższych zasad:

· postarałeś się, by tekst był krótki, syntetyczny i konkretny, co oznacza w praktyce, że zmieściłeś go na jednej stronie;

· tekst ma atrakcyjną formę, jest przejrzyście i schludnie napisany (tu też obowiązuje zasada pierwszego wrażenia), bo pamiętałeś, że wytłuszczenia, podkreślenia i kursywa, to przyjaciele piszącego cv;

· zachowałeś umiar - dane, które podałeś, to ścisłe fakty; cv to przynęta, a szczegółowymi informacjami będziesz przekonywał pisząc list motywacyjny i podczas rozmowy kwalifikacyjnej;

· nie podawałeś informacji fałszywych, bądź nie mających związku z pracą, o którą się ubiegasz - lukrowanie życiorysu nie jest w tym wypadku wskazane.

Dobrze przygotowany życiorys w dużym stopniu przybliża do upragnionego celu, którym jest otrzymanie pracy, ale pamiętaj, że to dopiero początek. Bez względu na to, jak bardzo Twoje cv spodoba się pracodawcy, do zasadniczej rozgrywki dojdzie podczas rozmowy kwalifikacyjnej.

Europass Curriculum Vitae - English | Europass Curriculum Vitae - język polski

Persolal skills and competences | Persolal skills and competences - język Polski

Poprawnie zredagowana aplikacja powinna zawierać - oprócz cv - również pismo, zwane potocznie listem motywacyjnym (niektórzy mówią - list intencyjny), które pozwoli Ci na przekazanie dodatkowych informacji. Podczas gdy życiorys jest dokumentem raczej formalnym, w liście motywacyjnym możesz wykazać się nieco większą wyobraźnią i inwencją. Nie oznacza to jednak, że nie obowiązują tu żadne formy czy standardy. Pamiętaj, że poprawnie zredagowany list motywacyjny powinien zawierać następujące części:

adres zwrotny i data - adres umieszcza się w lewym górnym rogu kartki, a równolegle – po przeciwnej stronie – wpisuje się słownie datę;

adresat listu - czyli osoba, do której Twój list jest kierowany; najlepiej byłoby posłużyć się nazwiskiem i tytułem osoby, która będzie ten list czytać; niezbędne jest stosowanie formalnego zwrotu - Pan/Pani; jeżeli jednak nie udało Ci się ustalić danych osoby, do której należy skierować list, napisz po prostu - Szanowni Państwo;

zasadnicza część - powinna przedstawiać Twoje zainteresowania stanowiskiem pracy, motywacje, predyspozycje do wykonywania tej pracy; należy uważać, żeby podawane treści były spójne z cv, ale unikaj dosłownego powtarzania zawartych tam informacji;

zakończenie - list motywacyjny należy zakończyć formą - Z poważaniem oraz własnoręcznym (!) podpisem.

Wzór listu motywacyjnego | List motywacyjny

3.3. Oko w oko z pracodawcą, czyli o rozmowie kwalifikacyjnej

Miałem pewne podstawy, aby sądzić, że planeta, z której przybył Mały Książe to asteroid B-612. Był widziany raz tylko, w 1909 roku, przez tureckiego astronoma, który swoje odkrycie ogłosił na Międzynarodowym Kongresie Astronomów. Nikt jednak nie chciał mu uwierzyć, ponieważ miał bardzo dziwne ubranie. (…) Astronom po raz wtóry ogłosił swoje odkrycie w roku 1920 – i tym razem był ubrany w elegancki frak. Cały świat mu uwierzył.
A. de Saint-Exupery

Zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną jest już dużym sukcesem dla osoby poszukującej pracy. Jednak czasami niezręczne zachowanie, czy na przykład zwykłe spóźnienie może przekreślić wizerunek, tak pieczołowicie wykreowany w cv i liście motywacyjnym.

Od czego należy zatem zacząć? Odpowiedź jest prosta: od prawidłowego przygotowania się do spotkania z przyszłym z pracodawcą. Zamiast pozwalać sobie na emocjonalną huśtawkę nastrojów, spowodowaną z jednej strony podnieceniem i radością, z drugiej obawami i stresem, zacznij myśleć racjonalnie jak dalej postępować. Nad czym zatem musisz się zastanowić?

Wygląd i zachowanie mają zasadnicze znaczenie dla oceny osoby ubiegającej się o pracę. 55% naszych opinii i sądów powstaje na podstawie tego, co widzimy. Interview to nie rewia mody, ale pamiętaj: jak Cię widzą tak Cię piszą. Odsyłam do cytatu umieszczonego na początku podrozdziału.

Jak zatem powinieneś wyglądać? Ubraniem mężczyzny udającego się na rozmowę kwalifikacyjną jest zasadniczo garnitur (ale nie wieczorowy), buty dokładnie wyczyszczone, koszula (raczej z długim rękawem) i dobrany do całości krawat; wszystko w stonowanym kolorze. Z dodatków tylko dwie rzeczy: zegarek i ewentualnie obrączka. Niekiedy można sobie pozwolić na bardziej luźny czy sportowy strój, jeśli jest to uzasadnione charakterem pracy, o którą ubiega się kandydat. Kobiety mają większe możliwości wyboru stroju, nie mogą jednak ubierać kreacji wieczorowych lub przeciwnie wakacyjnych. Najlepszym rozwiązaniem jest żakiet i spódnica, bez przesadnych ozdób. Stonowany makijaż i strój, świadczący o skromnej elegancji, dodadzą pewności siebie poprawią nastrój, jak również wizerunek w oczach przyszłego pracodawcy.

Powinieneś również zdawać sobie sprawę, że rozmowa kwalifikacyjna służy nie tylko potwierdzeniu informacji, które zawarłeś w aplikacji, ale również rozpoznaniu Twojej wiedzy, umiejętności oraz osobowości. Dlatego też nie ma jednego, uniwersalnego typu rozmowy kwalifikacyjnej.

Możesz spotkać się z interview typu ogólnego (najczęściej stosowany rodzaj), ale również z rozmową specjalistyczną. W tym drugim przypadku musisz być przygotowany na wykonanie określonych czynności praktycznych, albo na rozmowę ze specjalistą w określonej dziedzinie. Inny podział rozmów kwalifikacyjnych wyróżnia:

· rozmowy ustrukturalizowane - polegają na zadawaniu pytań o charakterze zamkniętym, po których oczekuje się syntetycznych i treściwych odpowiedzi;

· rozmowy nieustrukturalizowane - rozmowa ma charakter nieskrępowanej wypowiedzi kandydata, od którego oczekuje się najpełniejszej autoprezentacji.

W czasie interview zachowuj się w miarę swobodnie, naturalnie, staraj się nie okazywać zdenerwowania (nie baw się długopisem, czy kluczykami, nie „wyłamuj” sobie palców), nie pal papierosów; złe wrażenie robi również nadmierna gestykulacja. Odpowiadaj pełnymi zdaniami i w pozytywnym duchu. Twój stosunek do rozmówcy powinien być pełen szacunku, ale bez uniżoności – jesteście przecież partnerami prowadzącymi swoiste negocjacje, których przedmiotem jest praca. Zapomnij na chwilę, że Twój rozmówca ma silniejszą pozycję - musisz wierzyć, że zostaniesz zatrudniony, bo przemawiają za Tobą atuty, których nie sposób zlekceważyć

W czasie interview szereg pytań ma między innymi zweryfikować informacje, które zamieściłeś w curriculum vitae lub liście motywacyjnym. Mogą one dotyczyć wielu dziedzin – co wiesz o firmie, jaka jest Twoja motywacja (zajrzyj do rozdziału poprzedniego), dlaczego chcesz pracować na określonym stanowisku, czego oczekujesz od pracodawcy (np. jakiego wynagrodzenia)? Pracodawcę może interesować Twoja ścieżka edukacyjna, droga zawodowa, kwalifikacje i hobby. Najczęściej taka rozmowa wiąże się również z badaniem osobowości, cech charakteru i predyspozycji do wykonywania konkretnej pracy. Służą temu testy, które są często stosowane podczas rozmowy kwalifikacyjnej.

Badania wykazują, że około 60% decyzji o zatrudnieniu podejmowanych jest w oparciu o komunikację niewerbalną. Opis Twoich kwalifikacji, doświadczeń zawodowych, umiejętności umieściłeś już w resume i liście motywacyjnym. Podczas interview pracodawca skupi się na Twoich cechach osobowościowych, które z pewnością ujawnią się, kiedy Twoje ciało zacznie wysyłać sygnały niewerbalne. Jak zatem sterować emocjami, by niewerbalne komunikaty, były zgodne z tym, co mówisz o sobie (komunikat werbalny), a przyszły pracodawca postrzegał Cię jako osobę przyjazną i godną zatrudnienia?

Pomoże Ci w tym tabela na następnej stronie, która przedstawia interpretację zachowań ludzkich w kontekście zachowań niewerbalnych.

Przemyśl to:

Gdy oczy mówią jedno, a usta drugie, wówczas doświadczony człowiek polega na mowie oczu
R. W. Emerson

Wpływ mowy ciała na wrażenie pracodawcy, czyli - jak cię widzą tak o Tobie myślą

Element body language Postrzegana postawa agresywna Postrzegana postawa niepewna Postrzegana postawa niespokojna Postrzegana postawa przyjazna
Oczy Rzadko mrugasz, wpatrujesz się w rozmówcę natarczywie Unikasz patrzenia na rozmówcę, najczęściej patrzysz w dół Często nienaturalnie szybko mrugasz powiekami, często zmieniasz punkt widzenia Patrzysz swobodnie na rozmówcę, utrzymujesz kontakt wzrokowy, ale unikasz nadmiernego wpatrywania się
Twarz i głowa Twarz sztywna, często z fałdami gniewu, brwi nadmiernie uniesione Masz napięte mięśnie twarzy, uśmiechasz się nieśmiało i często jest to gest wymuszony, gdy nastąpi kontakt wzrokowy szybko odwracasz głowę Przygryzasz wargi, często ocierasz pot z czoła Twoja twarz w sposób kontrolowany odzwierciedla emocjonalny przebieg rozmowy, tzn. masz rozluźnioną twarz, uśmiechasz się naturalnie, kiwasz głową
Ręce i ramiona Często trzymasz długopis, którym postukujesz w stół podczas rozmowy, często gestykulujesz Zaciskasz dłonie, obgryzasz paznokcie bądź kurczowo zgniatasz lub skubiesz papier Wykonujesz w jednym czasie wiele najczęściej bezcelowych ruchów np. poprawiasz włosy, bierzesz do ręki długopis tylko po to żeby go zaraz odłożyć Masz swobodne dłonie, którymi od czasu do czasu gestykulujesz po to by podkreślić pewne elementy twojej wypowiedzi
Pozycja ciała Siedzisz nienaturalne sztywny, nogi wyciągnięte przed siebie Siedzisz na brzegu krzesła, jesteś skulony, głowa wciśnięta w ramiona Często zmieniasz pozycje ciała, czasami stukasz stopą o podłogę Siedzisz pewnie na krześle, lekko pochylasz się i odchylasz w zależności od przebiegu rozmowy
Głos Mówisz zbyt stanowczo, często głosem ironicznym, bądź napastliwym Robisz długie przerywniki typu „eeee”, „yyyy”, mówisz cicho, końcówki wypowiadanych przez Ciebie wyrazów są ledwie słyszalne Mówisz w nierównym tempie, raz za szybko, potem znów zbyt wolno, wzdychasz, nie kończysz zdań Twój głos brzmi ciepło, wzbudza zaufanie, zmienia się w zależności od przebiegu rozmowy
Dystans fizyczny Naruszasz przestrzeń rozmówcy, np. wychylając się zanadto w jego stronę Starasz się powiększać dzielący was dystans, kiedy masz do wyboru miejsce siedzenia siadasz tak, by dzieliła was duża odległość Szybko przysuwasz się i odsuwasz Starasz się znaleźć optymalny dystans do rozmowy tak, by zachować intymny dystans

Jeżeli zatem chcesz wzbudzić zaufanie pracodawcy i przekonać, że jesteś osobą lubianą, obowiązkową, umiejącą pracować w grupie, asertywną, w czasie rozmowy kwalifikacyjnej pamiętaj o:

· utrzymywaniu umiarkowanego kontaktu wzrokowego (nie patrz zatem w sufit, ale i nie wpatruj się natrętnie w rozmówcę);

· siedź pewnie, prosto, lekko pochylając się do przodu (w ten sposób oznajmiasz, że jesteś otwarty, aktywny i zainteresowany rozmową), umiarkowanie zmieniaj pozycję ciała w zależności od przebiegu rozmowy;

· nie podawaj ręki jako pierwszy, zwłaszcza jeżeli interview prowadzi kobieta; nie staraj się wzbudzić jej sympatii poprzez ucałowanie ręki;

· uśmiechaj się w sposób stonowany;

· odpowiadając na pytania, bądź zadając pytania, moduluj barwę głosu; powinien on brzmieć zdecydowanie, ale bez nuty zarozumiałości i agresywności;

· unikaj nadmiernej gestykulacji, wystarczy jeśli od czasu do czasu kiwniesz przytakująco głową.

W trakcie każdej rozmowy kwalifikacyjnej zadawane są typowe pytania, na które warto wcześniej przygotować odpowiedzi. Spróbuj w wyobraźni, a później na papierze (czyli na stronie obok) zbudować mini scenariusz rozmowy kwalifikacyjnej. Zastanów się jakie pytania mógłby Ci zadać pracodawca, a potem na nie odpowiedz. Prawda, że odpowiedzi na najprostsze pytania są zazwyczaj najtrudniejsze? A teraz spójrz na pytania, które zamieściłam poniżej. Są to standardowe pytania z rozmów kwalifikacyjnych. Spróbuj na nie odpowiedzieć samodzielnie, a potem popatrz na moje wskazówki.

Dlaczego zrezygnował Pan z ostatniej pracy? (bądź dlaczego Pan jest gotów zrezygnować z obecnego zajęcia?)

Staraj się, by odpowiedź była jak najbardziej szczera, ale w żadnym wypadku nie wolno Ci krytykować byłego lub obecnego pracodawcy (uwagi typu - całe miasto go zna z niewypłacalności, zdyskwalifikują Cię w oczach przyszłego pracodawcy).

· Jeżeli poprzednia praca nudziła Cię, bądź pracodawca był nieuczciwy, powiedz po prostu, że - Twoim zdaniem - wiedza i umiejętności predestynują Cię do lepszej pracy lub że nie widzisz dalszych perspektyw rozwoju w firmie, w której pracujesz obecnie.

· Staraj się podkreślać doświadczenie związane z wykonywaniem pracy, o którą się ubiegasz; pokaż jak to, czego nauczyłeś się w poprzedniej bądź obecnej pracy, może być przydatne w pracy, o którą się ubiegasz.

Co Pan właściwie robił w ostatnim miejscu pracy?

· W kilku krótkich zdaniach opisz główne kompetencje i obowiązki, które wiązały się z wykonywaną pracą; taka odpowiedź jest bardziej ciekawa niż tylko podanie nazwy stanowiska czy funkcji.

· Podkreśleniem i uwiarygodnieniem Twoich kompetencji byłoby podanie jakiegoś szczególnego osiągnięcia, np. w okresie, kiedy byłem kierownikiem sklepu X sprzedaż wzrosła o 20%.

Dlaczego Pan chce pracować akurat dla nas?

· Pytanie to jest szansą dla Ciebie, by pokazać to, czego dowiedziałeś się o firmie przed rozmową. Umiejętne wskazanie na jakiś obszar działalności firmy, który szczególnie Cię interesuje, i o którym potrafisz powiedzieć coś sensownego, może być atutem, który pozytywnie wyróżni Cię spośród innych osób. Mów nie tylko o tym, co masz nadzieję uzyskać w pracy, o którą się starasz, ale podkreśl, dlaczego Ty możesz być dla firmy użyteczny.

To nie jest oczywiście kompletna lista pytań, z którymi możesz mieć do czynienia podczas interview. Mogą paść jeszcze inne, np.:

· co Pan wie o naszej konkurencji?

· jak Pan określiłby swoją osobowość?

· co jest Pana największą wadą?

Każde stanowisko ma swoją specyfikę, a każda firma inną kulturę organizacyjną i procedury rekrutacyjne. Przygotowując wcześniej odpowiedzi na typowe pytania zwiększasz szanse na to, że będą one zawierały informacje stawiające Cię w korzystnym świetle, nie zaś te, które w pośpiechu i stresie zdołasz z siebie wydusić.

Bardzo pomocną w przygotowaniu się do takiej rozmowy może być jedna z taktyk negocjacyjnych, zwana adwokatem diabła. Wyobraź sobie taką sytuację: Anna mieszka z mamą, która pomimo tego, że ją kocha i stanowi dla niej wsparcie, jest wobec niej niezwykle krytyczna. Anna pracuje jako sekretarka i chce złożyć w swojej firmie ofertę na stanowisko instruktora obsługi komputerów. Jest pewna oporu ze strony matki, ale nie wie, jaką przyjmie formę. Kiedy opowiada matce o swoich planach, ta natychmiast wysuwa pod jej adresem mnóstwo zastrzeżeń:
Nie jesteś ani dość cierpliwa, ani doświadczona, by kogokolwiek uczyć – narzeka. Chociaż masz dużą praktykę w posługiwaniu się komputerem, nigdy nie próbowałaś tego przekazać innym.

Anna wysłuchuje tych zarzutów cierpliwie i wykorzystuje je jako próbę generalną przed rozmową kwalifikacyjną. Dzięki temu jest przygotowana na zarzuty, z którymi może się spotkać i zapewne będzie umiała je odeprzeć. Zatem odwrócenie sytuacji i spojrzenie na sprawy z punktu widzenia oponenta może okazać się bardzo pożyteczne. Uwagi „przyjaciela” będą prawdopodobnie uwagami Twojego potencjalnego pracodawcy.

Nawet jeśli teraz wydaje Ci się to dziecinnie proste pamiętaj podczas interview o następujących zasadach:

1) staraj się być zrelaksowanym - pomoże Ci w tym np. spokojne, miarowe oddychanie lub też elementy ćwiczeń strechingowych – rozciągających; np. wyciągnij przed siebie splecione dłonie, „przeciągnij się”, w każdym razie zrób coś, co pozwoli Ci obniżyć na chwilę napięcie emocjonalne;

2) staraj się być sobą – nie kreuj postaci, którą nie jesteś, nie udawaj;

3) staraj się, żeby rozmowa kwalifikacyjna przypominała naturalną wymianę informacji; zwykłą rozmowę z nowo poznaną osobą;

4) staraj się zadawać pytania swojemu rozmówcy; pomyśl zatem wcześniej, o co możesz go zapytać (zdawanie pytań „od siebie” to również technika pozwalająca uatrakcyjnić Twój wizerunek);

5) wychodząc koniecznie podziękuj za rozmowę.

3.4. Testowanie kandydatów

Kolejną fazą rekrutacji pracowników, o której powinieneś wiedzieć, jest testowanie kandydatów. Nie wszystkie firmy korzystają z tej możliwości, ale w przypadku stanowisk odpowiedzialnych, a co za tym idzie dobrze płatnych, często stosuje się:

· testy umiejętności (np. tłumaczenie tekstu na język obcy, napisanie programu komputerowego);

· psychologiczne testy na inteligencję (dotyczy to zwłaszcza stanowisk wymagających szybkiego podejmowania decyzji);

· testy osobowe z użyciem technik projekcyjnych (np. test niedokończonych zdań, test Rorschara, który polega na przedstawieniu kandydatowi różnych plam i poproszeniu go o ich zinterpretowanie);

· testy grafologiczne (analizujące charakter pisma kandydata).

Nie powinieneś być zatem zdziwiony, gdy po pomyślnym przejściu rozmowy kwalifikacyjnej osoba przeprowadzająca rekrutację zaprosi Cię na jeden z omówionych testów.

3.5. Zapinamy ostatni guzik

Niewiele osób korzysta z możliwości zwiększenia szans na pełen sukces, poprzez napisanie listu z podziękowaniem. Zakładając, że Twoja aplikacja była interesująca, a rozmowa kwalifikacyjna również wypadła pomyślnie, zajmij się przysłowiową „wisienką na torcie”, czyli listem z podziękowaniem. Jego treść powinna nawiązywać do rozmowy kwalifikacyjnej, ale forma i struktura nie jest obwarowana sztywnymi zasadami, tak charakterystycznymi dla innych dokumentów aplikacyjnych. Jest on z reguły krótszy niż na przykład list motywacyjny. Rozpocząłeś ostatni etap bitwy o posadę i ten krok może okazać się decydujący (w ten sposób przypominamy o sobie i w sposób pozytywny odróżniamy się od konkurentów). Nie możesz jednak długo zwlekać z wysłaniem go – odniesie skutek pod warunkiem, że dotrze na czas do właściwej osoby. Obok zamieszczam przykład listu z podziękowaniem.

Kiedy szczęśliwie dobrniesz do końca „połowów” i Twoja rybka (czyli wymarzona praca) będzie już prawie widoczna pod taflą wody, może okazać się, że czeka Cię jeszcze jedno wyzwanie - negocjacje płacowe.

Niektórzy pracodawcy nie podejmują dyskusji z kandydatem na temat wysokości wynagrodzenia — u nas na początek wszyscy tyle zarabiają i koniec! Może się zdarzyć jednak, że Twoja przyszła pensja będzie w pewnym stopniu zależeć od Ciebie, a ściślej mówiąc - od Twoich umiejętności negocjacyjnych. Pytanie - a ile Pan chciałby zarabiać? - może pojawić się zresztą we wcześniejszych etapach, np. w czasie rozmowy kwalifikacyjnej. Musisz być zatem przygotowany już wtedy, gdy zostałeś na nią zaproszony. Co możesz zrobić, by nie dać się zaskoczyć?

· Powinieneś dowiedzieć się, jaka jest średnia wysokość wynagrodzenia na podobnym stanowisku w innych firmach oraz jaka była pensja osoby poprzednio zatrudnionej na tym, bądź podobnym stanowisku.

· Nie zaczynaj rozmowy od pytania - a ile będę zarabiał?

· Staraj się, aby pracodawca wymienił pierwszy kwotę wynagrodzenia; zazwyczaj, ten kto pierwszy wymienia konkretną sumę przegrywa; jeżeli jednak będziesz zmuszony do konkretnej wypowiedzi może Ci pomóc taktyka negocjacyjna opisana poniżej.

· Musisz znać swoją wartość - ludzie, którzy pomimo swoich oczywistych zalet ciągle myślą o sobie w kategoriach - tyle to mi się na pewno nie należy - zazwyczaj nie osiągają sukcesu; wystrzegaj się pomniejszania własnej wartości tylko dlatego, że może inni zażądają mniej.

· Zastanów się, jakie są Twoje oczekiwania i potrzeby; nie możesz nie wiedzieć ile chcesz zarabiać - to może Cię zdyskwalifikować w oczach pracodawcy.

· Pamiętaj, że oprócz tzw. „zarobków na czysto” są również inne składniki dochodów, takie jak: rozszerzony pakiet socjalny, samochód służbowy, telefon; czasami korzystniej jest zgodzić się na mniejszą pensję w zamian za dodatkowe przywileje, które w końcu też swoją cenę mają.

· Negocjacje powinny zmierzać do kompromisu - nie możesz zatem kierować się strategią - ja im nie ustąpię; musisz dołożyć starań, by rozmowy toczyły się w przyjemnej atmosferze, bo będzie to rzutować na Twoją przyszłą pracę.

· Pamiętaj, że nie musisz od razu się decydować; zawsze możesz poprosić o dzień do namysłu; pośpiech jest najgorszym z doradców - to, co utracisz na początku później będzie bardzo trudno odzyskać.

· Kiedy wreszcie wynegocjujesz finansowe warunki zatrudnienia, zadbaj by znalazły się w Twojej umowie o pracę.

Jeśli zatem padło pytanie - jaka wysokość wynagrodzenia byłaby dla Pana satysfakcjonująca? - możesz posiłkować się taktyką próbnego balonu, którą czasami określa się taktyką optyka z Brooklynu. Polega ona na przedstawieniu propozycji w taki sposób, by łatwo można było się z niej wycofać w sytuacji gdyby pracodawca zajął odmienne, bądź sztywne stanowisko.

Wyobraź sobie taką sytuację: Poproszono Annę, by podała wysokość wynagrodzenia na stanowisku handlowca, która by ją satysfakcjonowała. Anna nie jest pewna, jakiej kwoty może zażądać, nie zna również stawek obowiązujących w firmie, z którą prowadzi negocjacje. Może więc powiedzieć: O ile mi wiadomo w firmie X (podobnej) na tym stanowisku pracownik otrzymuje około ....

Można oczekiwać, że pracodawca uzna propozycję za odpowiednią, a w przypadku stanowczej odmowy łatwo się z niej wycofać. Poza tym stosując tę taktykę osiągamy jeszcze jedną korzyść - punkt odniesienia. Wiadomo dokładnie, jakiej kwoty żądać nie można.

I jeszcze jedno – płace minimalne. W 2005r. wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę na tzw. pełny etat nie może być niższe niż 849 zł brutto (z dwoma wyjątkami: absolwenci, którzy pracują pierwszy rok, muszą się liczyć z tym, że pracodawca zaproponuje im 80% tej sumy, a w drugim roku pracy - 90%).